Giáo phận Qui Nhơn

Để đáp ứng nhu cầu phát triển Dân Chúa, ngày 21 tháng 11 năm 2020, Đức cha Matthêô Nguyễn Văn Khôi, Giám mục Giáo phận Qui Nhơn đã ký Quyết định thành lập giáo xứ Gò Dài tách ra từ giáo xứ Gò Thị và Quyết định bổ nhiệm cha Simon Trần Văn Đức làm cha chánh xứ tiên khởi. Ngày 25 tháng 11 năm 2020, tại nhà thờ Gò Dài, Đức cha Matthêô chủ sự thánh lễ tạ ơn và công bố hai quyết định trên, với sự tham dự đông đảo của các linh mục, tu sĩ và anh chị em giáo dân. Giáo xứ Gò Dài chính thức được thành lập kể từ ngày đó.

Tính ra, lịch sử suốt 5 thế kỷ ấy trong sách của ông, Trần Trọng Kim vẫn dùng chữ theo kiểu cũ: Qui Nhơn! Ở các chương sách sau đó ghi lại những năm tháng các chúa Nguyễn nối tiếp nhau vào phương Nam mở cõi, định ra phiên trấn, thiết lập một xứ Đàng Trong rộng lớn và sau đó xảy ra nhiều cuộc nội chiến đẫm máu với nhà Tây Sơn, địa danh Qui Nhơn cũng được nhắc đi nhắc lại nhiều lần trong Việt Nam sử lược in cách đây hơn 65 năm.

Tuy nhiên, về cách viết địa danh Quy/Qui Nhơn trong các văn bản viết tay và từ điển từ năm 1622 đến 1877, bà Phạm Thị Kiều Ly - người mới bảo vệ thành công luận án tiến sĩ ở Đại học Sorbonne Nouvelle với đề tài về lịch sử chữ quốc ngữ - cung cấp một bảng tổng kết tên gọi Qui Nhơn trong các bản báo cáo viết tay và trong các cuốn từ điển từ thế kỷ 17 đến thế kỷ 19, đều cho thấy tên gọi của địa danh này là Qui Nhơn.

Vào năm 1618, khi đến Nước Mặn, anh đã có nhiều thì giờ nghiền ngẫm sự liên quan giữa tiếng Việt với tiếng La Tinh, Hy Lạp và Bồ Đào Nha. Nhưng khi liên tưởng tới giọng nói của hai dân tộc Việt và Ấn Độ, tôi cho rằng suy nghĩ của anh lập tức nghiêng hẳn về Konkani vì âm điệu tiếng Việt trong nhiều trường hợp rất giống lối phát âm của tiếng Ấn Độ.[126] Vì thế, hiện nay tôi muốn đưa ra giả thuyết rằng: khi tạm dừng chân ở Nước Mặn, Cha Pina đã dựa nhiều vào lối phát âm của Konkani trong việc La tinh hóa tiếng Việt

Những ai đã thấy cảnh tượng đàng quan sau khi trận bão qua rồi, thì mới hiểu được cho tường sức mạnh. Trên đàng thôi ngỗn ngang đủ thứ, nhánh gãy, cây xiêu, lớp to lớp nhỏ nằm la liệt, giây thép đứt đoạn, trụ sắt vòng cong chồng chất giăng giăng; dứt trận thiên tai rồi, quan sức các làng lân cận dọn tới ba ngày mới trống ngõ lưu thông được. Ngày 17 và mấy ngày sau phải chi ai đi được từ dưới biển lên tới trên nguồn, trải qua mấy sở Nhà Đá, Nước Nhỉ, Thác Đá, Hội Đức, Đồng Hâu cho tới Đồng Quả, ắt là thấy ròng một cảnh tiêu điều này.

Tên gọi dân sự của thầy cho đến nay vẫn chưa tìm thấy bút tích nào để lại. Được nhận tên Thánh Anrê khi chịu phép rửa tội. Tên thánh rửa tội Anrê cùng với quê quán là tên gọi của Anrê Phú Yên. Tên gọi Anrê Phú Yên là tên chính thức được Tòa Thánh công nhận. Căn cứ vào năm thầy tử đạo, năm 1644, Cha Đắc Lộ xác nhận lúc ấy thầy 19 tuổi, chúng ta biết được thầy đã chào đời năm 1625.