văn hóa xã hội - Trang 6

Ngoài giá trị về tự điển tiếng Việt bằng chữ quốc ngữ khá ổn định vào cuối TK 18 và đầu TK 19, ít người biết TVL là một nguồn tra cứu về ca dao và thành ngữ phong phú. Ngay trong mục đàm, TVL đã ghi cách dùng “tục ngữ hằng đàm[3] 俗語恆談”, phản ánh phần nào một đường hướng biên soạn tài liệu này, như các thí dụ ghi nhận trong bài này. Ngoài ra từ ngày có hệ thống nối mạng toàn cầu Internet, vấn đề tham khảo tài liệu không phải cực nhọc như trước đây nữa: td. các tài liệu tham khảo chính của bài viết này có thể tìm đọc trên mạng (td. xem mục 3 bên dưới).

Những đề tài và hầu hết những nhân vật trên đây có liên quan đến công cuộc truyền giáo trong bối cảnh văn hóa và chính trị tại Việt Nam trong suốt 4 thế kỷ (từ thế kỷ 17 đến thế kỷ 20), cùng với một số đề tài khác liên quan đến sinh hoạt văn hóa Việt Nam thời xưa, đã được nhiều tác giả Việt Nam và nước ngoài biên soạn bằng ngoại ngữ. Linh mục Phaolô Nguyễn Minh Chính của Giáo phận Qui Nhơn đã có công chọn lọc và biên dịch ra Việt ngữ trong tập sách có nhan đề MẤY NẺO THỜI GIAN, để các độc giả Việt Nam thời nay hiểu được phần nào các vấn đề, từ đó có thể đạt được một cái nhìn khách quan hơn về các nhân vật đã sống...

Cách Chùa Bà không xa là di tích còn lại của nhà thờ Nước Mặn được xây dựng vào thời Cảng Thị Nước Mặn phồn vinh. Tại đây, từ đầu thế kỷ XVII, các tu sĩ người Ý và Bồ Đào Nha của dòng Tên đã sáng tạo ra chữ Quốc ngữ, đây cũng là nơi trường dạy chữ Quốc ngữ đầu tiên mọc lên. Trong lịch sử hình thành và phát triển, Cảng thị Nước Mặn từng là trung tâm kinh tế, văn hóa, tôn giáo của xứ Đàng Trong thời phồn thịnh.

Nếu chúng ta xin lễ cầu cho người quá cố vào ngày thứ 49 sau khi mất, thì tín đồ Phật giáo họ cũng nhầm tưởng bên Công giáo vẫn tin có thời gian gọi là “thọ thân trung ấm”. Giáo lý công giáo dạy không có luân hồi, có nghĩa là Thiên Chúa phán xét ngay lập tức sau khi linh hồn lìa khỏi xác: sống lành thì vào Thiên đàng; sống dữ thì vào Hỏa ngục; những người phạm lỗi nhẹ thì vào luyện ngục. Giáo dân đến xin lễ giáp 49 ngày, các linh mục vẫn nhận bổng lễ mà không giải thích cho giáo dân hiểu rõ việc xin lễ giáp 49 ngày sau khi mất sẽ làm cho tín đồ Phật giáo hiểu nhầm về giáo lý công giáo. Do đó việc xin lễ giáp 49 ngày hiện vẫn còn tiếp diễn.

Người gắn bó với đất, đất không phụ công người. Mồ hôi, công sức đổ xuống qua tháng năm, rừng hoang rậm rạp, sình lầy, cỏ dại thành ruộng đồng, đất đai màu mỡ bởi bàn tay, khối óc con người và phù sa sông Bàn Thạch, Sông Ba bồi đắp nên thuận lợi cho nghề nông. Và khi thành quả đạt được từ sức lao động của mình, đó cũng chính là thỏa niềm hạnh phúc, ước mong:

Tính trào phúng trong ca dao dân gian Phú Yên được hiểu là những bài ca dao có nội dung nói về nét hài hước, bông đùa, hóm hỉnh, dí dỏm trong kho tàng văn chương bình dân sưu tầm trên vùng đất Phú Yên. Điểm dễ nhận thấy trong những tác phẩm này là lời lẽ chưa được trau chuốt, có phần hơi thô, một số bài nội dung hàm ý phê phán thói hư, tật xấu nhưng không định kiến, không ác ý mà tạo niềm vui nhẹ nhàng, sự phê phán tế nhị, gây tiếng cười sảng khoái.