Bài giảng thánh lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống: Ngôn ngữ của Lễ Hiện Xuống đầu tiên
- Thứ bảy - 23/05/2026 11:23
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Hàng năm dân Israel đã chọn “Ngày Ngũ Tuần” (hay còn được gọi là ngày Các Tuần) tức “ngày thứ 50 sau lễ Vượt Qua” để kỷ niệm sự kiện “Giao ước Sinai”, sự kiện trọng đại khai sinh dân tộc Israel, Dân của Thiên Chúa; và cũng trong ngày này, theo truyền thống từ ngàn xưa, dân Israel dâng lên Chúa những hoa trái đầu mùa để tri ân cảm tạ: “Ngày hoa trái đầu mùa, khi dâng tiến Đức Chúa lễ phẩm mới vào lễ Các Tuần, anh em sẽ phải tập hợp để thờ phượng Đức Chúa, anh em không được làm một việc nặng nhọc nào” (Ds 28,26).
Trong “Nhiệm Cục Cứu Độ”, như chúng ta biết, những gì được thể hiện trong Cựu Ước chính là sự chuẩn bị và hình ảnh tiên trưng hướng đến sự hoàn thành nơi Tân ước. Nếu “sự kiện Vượt Qua” thời Xuất Hành là hình ảnh tiên trưng và chuẩn bị cho Mầu Nhiệm Tử nạn-Phục Sinh (Vượt Qua Mới) của Đức Kitô, thì sự kiện Giao ước Si Nai và việc hình thành Dân Israel với đại lễ Ngũ Tuần chính là hình ảnh tiên trưng và chuẩn bị cho “Lễ Chúa Thành Hiện Xuống” để chính thức khai sinh Hội Thánh Chúa Kitô, một “Dân mới”, như tường thuật của sách Công vụ Tông Đồ: Khi đến ngày lễ Ngũ Tuần, tất cả các môn đệ đều tề tựu một nơi, bỗng từ trời phát ra tiếng động như tiếng gió mạnh thổi đến, lùa vào đầy nhà nơi họ đang sum họp. Lại có những lưỡi như thể bằng lửa xuất hiện và rải rác đậu trên từng người. Hết thảy mọi người đều được tràn đầy Chúa Thánh Thần, và bắt đầu nói tiếng khác nhau tuỳ theo Thánh Thần ban cho họ nói... (Cv 2,1-11).
Vì thế không lạ gì, chính trong Kinh Tiền Tụng của ngày lễ Hiện Xuống hôm nay, Giáo Hội đã hát lên như một lời tuyên xưng đối với chân lý trên: “Chính trong ngày khai sinh Hội Thánh, Chúa Thánh Thần đã làm cho hết thảy chư dân nhận biết Thiên Chúa và liên kết mọi ngôn ngữ khác biệt lại, để họ tuyên xưng cùng một đức tin”. Vâng, kể từ đây, lịch sử cứu độ đã bắt đầu một chương mới: một “Dân tộc mới”, một “Vương Quốc mới” chính thức được khai sinh, “Vương quốc đầy tràn sự thật và sự sống, đầy tràn ân sủng và thánh thiện, đầy tràn tình thương, công lý và bình an”1. Nhưng Chúa Thánh Thần là ai mà lại làm được một công trình vĩ đại như thế?
Trước hết, xét về mặt “danh xưng”, đặc biệt, qua cách gọi của chính Chúa Giêsu và được “Hội Thánh của Ngài” hiểu và quảng diễn, Chúa Thánh Thần mang nhiều tên gọi gần gũi với cuộc sống đời thường: Đấng Bảo Trợ, Thần Khí sự thật, Chim Câu dịu hiền, Dòng sông dạt dào sức sống, Hơi thở tác sinh, Ngọn lửa nồng nàn thanh tẩy và sưởi ấm, Cha kẻ cơ bần, Đấng ban ân huệ, Đấng soi sáng tâm hồn, Đấng an ủi tuyệt vời, Khách trọ hiền lương, Đấng uỷ lạo dịu dàng… Riêng Thánh Giáo phụ Augustinô, mượn cách diễn tả của kinh Ca Tiếp Liên “Khách Trọ hiền lương của tâm hồn”, thì cho rằng: “Chúa Thánh Thần là vị khách thầm lặng của tâm hồn. Muốn cảm nghiệm được sự hiện diện của Người cần phải thinh lặng. Vị khách này thường tỏ mình ra một cách rất êm đềm trong ta và với ta, qua tiếng lương tâm hoặc qua tiếng thúc giục bên trong hay bên ngoài” (Youcat, số 120).
Vâng, “hiền lương, thầm lặng, êm đềm…” phải chăng, đó chính là những phẩm chất, hoạt động, là đường đi nước bước… của Vị Thiên Chúa Ngôi Ba, của Thần Khí mà hoa quả phát sinh hoàn toàn trái ngược với những hoa quả của xác thịt, của tinh thần tế tục như giáo lý của Thánh Phaolô Tông Đồ phân biệt: “Những việc do tính xác thịt gây ra thì ai cũng rõ, đó là: dâm bôn, ô uế, phóng đãng, thờ quấy, phù phép, hận thù, bất hoà, ghen tuông, nóng giận, tranh chấp, chia rẽ, bè phái, ganh tỵ, say sưa, chè chén, và những điều khác giống như vậy… Còn hoa quả của Thần Khí là: bác ái, hoan lạc, bình an, nhẫn nhục, nhân hậu, từ tâm, trung tín, hiền hoà, tiết độ.” (Gl 5, 19-23).
Trong ngày lễ Chúa Thánh Thần Hiện xuống nầy, Phụng Vụ cũng đã nêu bật yếu tố “hiền lương, thầm lặng, êm đềm…” đó khi tường thuật sự kiện Đấng Phục Sinh hiện đến nơi Nhà Tiệc Ly vào “Ngày Thứ Nhất trong tuần” và “thổi hơi trên các môn sinh”, để “phục sinh” những con người đang trong tình trạng “chết nhác”: Nói thế rồi, Người thổi hơi và phán bảo các ông: “Các con hãy nhận lấy Thánh Thần, các con tha tội cho ai, thì tội người ấy được tha. Các con cầm tội ai, thì tội người ấy bị cầm lại”.
Vâng, “hơi thở”, “cơn gió nhẹ”, “dòng nước mát” hay “cánh chim câu dịu hiền”… đều là những thực tại “hiền lương, thầm lặng, êm đềm” nhưng là dấu chỉ của sự sống hay là chính biểu hiện của “Đấng ban sự sống” là chính Thiên Chúa Ngôi Ba (Kinh Tin Kính).
Nhưng “hiền lương, thầm lặng…” không có nghĩa là yếu nhược, nhát đảm và chào thua; mà là một cuộc “thanh tẩy mạnh tay và dứt khoát”, một biến đổi tận căn, nhiệm mầu... như được biểu hiện qua sức mạnh của “gió” và “lửa” qua ngôn ngữ của sách Công Vụ Tông Đồ: … bỗng từ trời phát ra tiếng động như tiếng gió mạnh thổi đến, lùa vào đầy nhà nơi họ đang sum họp. Lại có những lưỡi như thể bằng lửa xuất hiện và rải rác đậu trên từng người…
Vâng, “ngọn gió Thánh Thần” sẽ thổi bay mọi do dự, hồ nghi, sợ hãi, sẽ thiêu rụi mọi rác rến, ô nhơ, lỗi lầm, yếu đuối… để những anh dân chài quê mùa dốt nát Galilê mạnh mẽ hiên ngang ra đi rao giảng Tin mừng và xây dựng một thế giới mới, một mái nhà chung, một “Thân mình”… mà mọi người đều nói chung một ngôn ngữ đó là tình yêu, hay như ngôn ngữ của Thánh Phaolô trong thư gởi giáo đoàn Rôma: đều “uống chung một thứ nước Thánh Thần” (Bđ 2).
Thế nhưng, có một điều chắc chắn đó là: không ai có khả năng rao giảng và làm chứng nếu không được “Thần Khí Chúa ngự xuống”. Nói cách khác, Tin mừng chỉ được vang xa khi Hội Thánh và mỗi người Kitô hữu xác tín và cảm nhận được rằng “Thần Khí Chúa đang ngự trên tôi” (Lc 4,18-19), Thần Khí của Đấng Phục Sinh ban tặng để biến đổi, để hướng dẫn, để đồng hành trên mọi nẻo đường làm chứng và loan báo Tin mừng: Giêsu lại phán bảo các ông rằng: "Bình an cho các con! Như Cha đã sai Thầy, Thầy cũng sai các con". Nói thế rồi, Người thổi hơi và phán bảo các ông: "Các con hãy nhận lấy Thánh Thần…”.
Phải chăng, chính vì xác tín vào vai trò của Chúa Thánh trong công cuộc Tân phúc âm hóa trong thời đại này mà Thượng Hội Đồng Giám mục XVI đã gọi mời toàn thể Hội Thánh trở về với phương pháp “Đối thoại trong Thánh Thần” như được ghi rõ trong Văn Kiện Chung Kết: “Bằng cách thực hiện cuộc đối thoại trong Thánh Thần, bằng cách lắng nghe nhau, chúng tôi nhận ra sự hiện diện của Người ở giữa chúng tôi: sự hiện diện của Người, qua việc ban Thánh Thần, tiếp tục tạo ra nơi dân của Người một sự hiệp nhất vốn là sự hòa hợp giữa những khác biệt.” (VKCK số 1).
Giữa một thế giới đang bị xâu xé vì xung đột ý thức hệ và địa chính trị, vì quyền lợi kinh tế và thương mại, vì những mối hận thù tiềm ẩn lưu cửu của lịch sử…, cần biết bao “cơn gió, dòng nước và ngọn lửa Chúa Thánh Thần” một lần nữa “hiện xuống” để “rửa sạch điều nhơ bẩn, tưới gội chỗ khô khan, và chữa cho lành nơi thương tích. Xin uốn nắn điều cứng cỏi, sưởi ấm chỗ lạnh lùng, chỉnh đốn lại chỗ trật đường…” (Ca Tiếp Liên).
Riêng Giáo Hội, Dân tộc mới, Nước Chúa Kitô…, trong ngày “kỷ niệm Quốc Khánh”, ngày “Khai sinh”, điều cần thiết cần nỗ lực và ơn cần thiết cần van xin đó chính là Hiệp nhất, là ngôn ngữ tình yêu, để làm sao muôn dân thiên hạ, như ngày lễ Hiện Xuống đầu tiên, đều lắng nghe từ Giáo Hội, từ các cộng đoàn của Giáo Hội, từ các người Kitô hữu, một tiếng duy nhất, một lời duy nhất: “Thiên Chúa yêu thương và Đức Kitô là Đấng Cứu độ”.
1 Kinh Tiền Tụng lễ Chúa Giêsu Kitô Vua vũ trụ.