Lược sử Giáo xứ Hội Lộc

GIÁO XỨ HỘI LỘC

I. VỊ TRÍ ĐỊA LÝ
Giáo xứ Hội Lộc bao gồm địa bàn hành chánh các xã Nhơn Hội, Nhơn Hải và  Nhơn Lý, thuộc thành phố Qui Nhơn, tỉnh Bình Định. Trung tâm sinh hoạt của giáo xứ là nhà thờ Hội Lộc, thôn Hội Bình, xã Nhơn Hội, thành phố Qui Nhơn.
 

II. ĐÔI DÒNG LỊCH SỬ
1. Nguồn gốc
Về mặt tôn giáo, Hội Lộc còn có tên gọi là họ Đầm hay Hóc Đạo. Mỗi tên gọi nói lên một ý nghĩa nào đó. Tên gọi Hóc Đạo cho thấy nơi đây là một vùng hẻo lánh, heo hút, cách trở mà những tín hữu ẩn mình sinh sống. Quả vậy, Hội Lộc thuộc bán đảo Phương Mai, bị đầm Thị Nại ngăn cách với thành phố Qui Nhơn. Sự cách trở ấy lắm khi làm cho lòng người bùi ngùi, gặp vui xa nhớ:
Vui thời một chút ngọ mùi,
Bước qua thân dậu bùi ngùi nhớ thương.
Sự cách trở ấy đã được khắc phục nhờ chiếc cầu Thị Nại. Khởi đi từ ngã tư Đống Đa thành phố Qui Nhơn đến chân núi Hang Dơi xã Nhơn Hội với tổng chiều dài 6.960m, trong đó cầu Thị Nại dài 2.477m và 5 cầu nhỏ với tổng chiều dài 771m bắc qua 5 cửa sông Hà Thanh đổ ra đầm Thị Nại. Con đường vượt đầm Thị Nại nầy đã được khởi công vào ngày 03 tháng 11 năm 2002 và khánh thành vào ngày 12 tháng 12 năm 2006. Ngày nay cầu Thị Nại như đã đem lại ý nghĩa đầy đủ cho tên gọi Hội Lộc, Nhơn Hội.
Thời Thánh Giám mục Stêphanô Thể cai quản Giáo phận, thánh trùm cả Anrê Nguyễn Kim Thông có khai khẩn 25 mẫu ruộng ở Hội Lộc và nhượng lại cho Giáo phận. Theo thống kê năm 1850 của Đức cha Cuénot Thể, Hội Lộc đã có 40 tín hữu. Thời cha Pierre Panis Ngãi làm cha sở Gò Thị (1875-1883), cha đã đưa bốn gia đình: Nguyễn Chạy, Nguyễn Dã, Nguyễn Dần, Nguyễn Nhuận thuộc nhà mồ côi Gò Thị sang lập nghiệp ở Hội Lộc.
Nguyên từ trước, họ Đầm hay Hội Lộc thuộc địa sở Gò Thị, rồi thuộc địa sở Tân Dinh thời Cha Phanxicô Xaviê Huỳnh Công Ẩn làm cha sở Tân Dinh (1904-1923). Trong thời cha Tôma Thiềng đặc trách tín hữu Việt Nam tại Qui Nhơn (1917-1923), họ Đầm được giao về địa sở Qui Nhơn cho đến năm 2009. Theo thống kê năm 1940, họ Đầm có 122 tín hữu.
Vào thời cha Antôn Huỳnh Ngọc Thạnh, cha phó địa sở Qui Nhơn, phụ trách các tín hữu Việt Nam, họ Đầm đã tiên phong và hăng hái trong việc đóng góp phát triển dân trí cho con em của mình. Mémorial de Quinhon, tháng 10 năm 1926, trang 40-41 đã ghi: 
 “ Gần hai năm nay đã cổ động việc xu trường, nhưng chưa thấy cha nào khởi hành thử coi. Nay cha Antôn Thạnh mở việc ấy tại nơi họ Đầm, thì thấy được việc lắm.
Tuy họ ấy là một sở mồ côi, ở bên kia phá biển; bổn đạo đều nghèo có vài ba chủ vừa đủ ăn mà thôi; mỗi Chúa nhật đi qua Qui Nhơn xem lễ, thì phải tốn tiền ghe; nhưng khi nghe cha mở việc thâu xu trường, ai nấy đều hớn hở, kẻ vào sổ xu ngày, người vào sổ xu tuần, người nghèo lắm thì vào sổ xu tháng.
Ấy một sở nghèo, còn mở được việc huống lựa những nơi đại sở ? Vả lại những xu thâu đó, chẳng phải đem giúp nơi nào khác, song cha sở lấy mà tiêu về trường học tại sở: mua sắm vở, sắm ghế bàn, và hườn công cho thầy giáo, đặng con cháu bổn đạo trong sở học hành cho nên người văn minh với thiên hạ, thì lẽ nào người ta không bằng lòng cho xu ?
Vậy xin hãy mở việc xu trường, chắc sẽ được như sở Đầm chẳng sai.
Hội xu trường tại họ Đầm:
Xu ngày : Biện F.X. Ký; Anna Trí; Anê Thưởng.
Xu tuần : Thomas Thừa; Phanxicô Án; Phêrô Tiếng; Thomas Biên; Gioan Kính; Phanxicô An; Phêrô Cẩn; Joachim Hoanh; Thomas Khẩn; Phanxicô Soi; Phêrô Sao; Anna Mỗ; Isave Trí; Maria Bông; Matta Sáng.
Xu Tháng : Thomas Ngữ; Anrê Nghĩa; Phanxicô Hóa; J.B. Lịnh; Joachim Điều; Anna Nho; Isave Mót; Maria Châu.”
Từ xưa, nhà thờ Hội Lộc được thiết dựng bằng những vật liệu thô sơ mái tranh vách đất. Trong thời gian chiến tranh không ai chăm sóc, nhà thờ đã hoang phế, mục nát chờ ngày tái thiết. Năm 1995, cha Phêrô Nguyễn Soạn, Tổng Đại diện Giáo phận, cũng là cha sở giáo xứ Chính tòa đã cho tập kết và vận chuyển vật liệu xây dựng từ Qui Nhơn đến Hội Lộc bằng ghe thuyền. Sau thời gian tập kết vật liệu rất công phu vất vả như kiến tha lương thực về tổ, nhà thờ đã được khởi công xây dựng với tổng diện tích 315m². Ngày 19 tháng 05 năm 1996, Chúa nhật lễ Chúa Lên Trời, Bổn mạng giáo họ Hội Lộc, Đức cha Phaolô Huỳnh Đông Các đã chủ sự lễ khánh thành nhà thờ.
Ngày 01 tháng 07 năm 2003, cha Anrê Huỳnh Thanh Khương, Tổng Đại diện Giáo phận, cũng là cha sở Chính tòa, khởi công xây dựng nhà xứ Hội Lộc, với diện tích 14m x 10m. Đồng thời với việc xây dựng nhà xứ, nhà thờ cũng được tu sửa : Thay mái ngói bằng mái tôn, thay một số cây đà, ruôi mè bị mối mọt, sửa lại trần nhà thờ, gia cố hai cánh nhà thờ, sơn sửa toàn bộ trong ngoài, mua thêm đất nới rộng khuôn viên nhà thờ và xây tường rào quanh nhà thờ. Lễ khánh thành đã được tổ chức vào ngày 28 tháng 12 năm 2003.
Khi cơ sở vật chất tại Hội Lộc tương đối đầy đủ, ngày 28 tháng 08 năm 2005, cha Gioakim Dương Minh Thanh, phó xứ Chính toà được bổ nhiệm làm quản nhiệm giáo họ biệt lập Hội Lộc để chăm sóc mục vụ cho các tín hữu ở rải rác trên bán đảo nầy.
2. Thành lập giáo xứ
Ngày 26 tháng 09 năm 2009, Đức cha Phêrô Nguyễn Soạn quyết định thành lập giáo xứ Hội Lộc tách ra từ giáo xứ Chính tòa Qui Nhơn và cha Gioakim Dương Minh Thanh được bổ nhiệm làm cha sở tiên khởi. Địa bàn giáo xứ gồm các xã Nhơn Hội, Nhơn Lý và Nhơn Hải thuộc thành phố Qui Nhơn, trừ giáo họ Hải Giang vẫn thuộc giáo xứ Chính tòa.
Thời điểm nầy Khu Kinh tế Nhơn Hội được thành lập, do đó toàn bộ cơ sở vật chất của giáo xứ Hội Lộc và bà con giáo dân bị giải tỏa, phải di dời đến địa điểm mới tại khu tái định cư Nhơn Phước, thôn Hội Thành, xã Nhơn Hội, thành phố Qui Nhơn.
Cha Gioakim Dương Minh Thanh đã xây dựng lại toàn bộ cơ sở mới. Nhà thờ được khánh thành vào ngày 12 tháng 12 năm 2012.
Hiện nay tại giáo xứ có một cộng đoàn nữ tu dòng Thánh Phaolô Đà Nẵng hiện diện, giúp một số công tác mục vụ tại Hội Lộc. Riêng giáo họ Nhơn Lý chưa có nhà thờ, được các nữ tu Dòng Mến Thánh Giá Qui Nhơn đến giúp mục vụ hằng tháng.
Ngày 08 tháng 09 năm 2014, cha Gioakim Trần Minh Dũng được bổ nhiệm làm cha sở Hội Lộc, thay cha Thanh được bổ nhiệm làm cha sở Sông Sạn.
Năm 2016, toàn bộ giáo dân giáo họ Hải Giang thuộc giáo xứ Chính tòa được chính quyền di dời đến khu tái định cư Nhơn Phước và nhập vào cộng đoàn giáo xứ Hội Lộc. Giáo họ Nhơn Hải và giáo họ Nhơn Lý là hai giáo họ được cha Phêrô Nguyễn Đình Tịch thành lập trong thời gian ngài làm cha sở Chính tòa (1958-1964). Hiện nay hai giáo họ nầy chưa có nhà thờ, bà con giáo dân rất mong ước có ngôi nhà thờ để hôm sớm kinh nguyện.

III. HIỆN TÌNH GIÁO XỨ

Giáo họ Nhơn Hải và giáo họ Nhơn Lý là hai giáo họ được cha Phêrô Nguyễn Đình Tịch thành lập trong thời gian ngài làm cha sở Chính tòa (1958-1964). Hiện nay hai giáo họ nầy chưa có nhà thờ, bà con giáo dân rất mong ước có ngôi nhà thờ để hôm sớm kinh nguyện.