Các thư của thánh Phaolô
- Chủ nhật - 04/05/2014 03:33
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Tại sao người ta viết thư? Viết thư là một hành vi truyền thông. Phaolô đã đi khắp thế giới Địa Trung Hải để thành lập các cộng đoàn đức tin và tạo dựng những mối tương quan với các thành viên trong cộng đoàn.
CÁC THƯ CỦA THÁNH PHAOLÔ
Ronald D. Witherup, S.S.
101 Questions & Answers on Paul
Paulist Press, New York, 2003, tr. 79-106.
101 Questions & Answers on Paul
Paulist Press, New York, 2003, tr. 79-106.
Tại sao Thánh Phaolô viết thư? Vì sao ngài không viết Tin Mừng?
Tôi sẽ bàn phần thứ hai của câu hỏi trước tiên. Không ai biết được tại sao Thánh Phaolô không viết sách Tin Mừng. Nên nhớ rằng tất cả bốn Tin Mừng trong Tân Ước đã lần lượt xuất hiện khoảng từ năm thứ 3 đến năm thứ 35 sau cái chết của Phaolô.
Bản liệt kê sau đây cho ta thấy đại khái các niên lịch trong Tân Ước.
Năm Công nguyên Tài liệu Tân Ước
51-63/64 Các thư Phaolô
66 – 70 Tin Mừng Thánh Marcô
80 – 90 Tin Mừng Thánh Mátthêô, Luca
90 – 100 Tin Mừng Thánh Gioan
100-110 Các tài liệu cuối cùng của Tân Ước, (ví dụ như 2 Phêrô)
Trong Giáo Hội thời Phaolô thì không có sách Tin Mừng nào xuất hiện. Theo nghiên cứu, không có sách Tin Mừng nào ra đời trước thời Kitô giáo. Không có loại hình văn chương nào được tìm thấy trong thế giới Hy La hoặc Do Thái có cùng hình thức như các sách Tin Mừng theo quy điển của chúng ta. Rõ ràng các sách Tin Mừng tập chú vào cuộc sống, sứ vụ, cái chết và phục sinh của Đức Giêsu Nadarét. Phaolô ít chú trọng đến việc trình bày những tường thuật như thế cũng như những hiểu biết lịch sử về Đức Giêsu. Phaolô nói rất ít đến “câu chuyện” (story) về Đức Giêsu Nadarét ngoại trừ cái chết và phục sinh của ngài. Thay vào đó, ngài viết thư.
Tại sao người ta viết thư? Viết thư là một hành vi truyền thông. Phaolô đã đi khắp thế giới Địa Trung Hải để thành lập các cộng đoàn đức tin và tạo dựng những mối tương quan với các thành viên trong cộng đoàn. Vì Phaolô nhìn sứ vụ của riêng mình như là một kẻ rày đây mai đó, luôn đòi hỏi ngài phải di chuyển từ miền này sang miền khác, cho nên ngài cần phải có cách để giữ mối liên lạc với các cộng đoàn mà ngài để lại đàng sau. Thư tín đã cho ngài cơ hội này. Cơ bản chúng được xem như là sự tiếp tục và mở rộng sứ vụ tông đồ cũng như mục vụ của ngài.
Vào thời Thánh Phaolô, viết thư là một nghệ thuật khá quy củ. Người ta thường đọc thư để viết gởi cho các thành viên trong gia đình, bạn bè, cho người thân, các đối tác buôn bán…
Một nguồn cổ xưa cho biết rằng có ít nhất 21 hình thức thư tín được biết đến trong thế giới Hy La. Demetrius đã phân loại các hình thức tu từ của thư tín như là thư thăm hỏi bạn bè, khen ngợi, tư vấn, hộ giáo, cám ơn, khuyên răn… Tôi nghĩ thánh Phaolô viết thư để giữ mối liên hệ với các cộng đoàn và những cộng sự của ngài. Thỉnh thoảng ngài cũng viết để tự giới thiệu mình với một cộng đoàn mà ngài không thành lập như thư gởi cộng đoàn Roma.
Thật thú vị khi thấy rằng 21 trong số 27 sách trong Tân Ước có hình thức thư tín. Lại nữa, sách Khải Huyền cũng bao gồm nhiều bức thư (Kh 1,4- 3,22) mặc dầu sách này không thuộc loại hình thư tín. Thư tín tỏ ra lấn át trong Kinh Thánh Kitô giáo hơn bất kỳ hình thức văn chương nào khác. Phaolô là người đã đưa nó vào trong não trạng Kitô giáo vì các thư của ngài là những tài liệu cổ xưa nhất được viết trong Tân Ước. Điều này càng có ý nghĩa hơn khi ta thấy rằng không có sách nào trong Cựu Ước có hình thức thư tín, mặc dầu Cựu Ước thỉnh thoảng có nói đến vài bức thư (2 Sm 11,14-15, 2 V 5,5-7, Er 4,7-18). Theo quan điểm của tôi, thư tín hiển nhiên là hình thức thông tin quan trọng vào thời Giáo Hội sơ khai. Phaolô là thí dụ điển hình nhất của chúng ta về điều đó.
Tại sao Phaolô đọc để viết thư nếu ngài biết đọc và biết viết? Ngài làm thế nào để gởi thư?
Đọc thư để viết là một thực hành căn bản vào thời Thánh Phaolô[1]. Phần đông dân chúng đều thất học và vì thế không thể đọc và viết, ít nhất với sự dể dàng[2]. Khi một người muốn viết thư, anh ta phải đến với một ký lục đã được huấn luyện cách bài bản (mà các học giả dùng thuật ngữ amanuensis nghĩa là người viết bằng tay) và trả một khoản phí để người ký lục viết thư mà khách hàng đã đọc. Ta có thể thấy bằng chứng của việc dùng ký lục trong thư Roma 16,22. Trong hàng cuối cùng của đoạn này, ta thấy xuất hiện một nhân vật khác rõ ràng là ký lục của Phaolô vào lúc ấy: “Tôi, Técxiô, người chép thư này, thân chào các bạn trong Chúa”. Ta không biết gì hơn về ông Técxiô này thế nhưng có thể hiểu theo mặt chữ rằng ông ta là người chép thư mà Phaolô đã đọc. Trong những thư khác của Phaolô không đề cập đến ký lục nào khác nữa.
Có thể rằng vài đồng nghiệp có tên tuổi của Phaolô, như Timôthê và Silvanô thỉnh thoảng đã làm công việc của người ký lục, nhưng họ thường là những người viết ẩn danh sau hậu trường. Ở nhiều nơi khác, ta có thể suy đoán rằng Phaolô thường xử dụng ký lục, bởi vì thỉnh thoảng ngài chêm vào trong thư những đoạn viết riêng như trong 1 Cr: “Chính tôi, Phaolô, tự tay viết lời chào này” (1 Cr 16,21, xem thêm Gl 6,11, Cl 4,18, 2 Tx 3,17, Plm 19). Ta có thể tự hỏi những đoạn chêm vào này có hiệu quả gì đối với các độc giả. Có lẽ là để thêm tính chính thức cho bức thư nên tác giả phải cất công viết ít hàng bằng chính tay của mình? Hoặc là để thêm phần thân mật? Trong trường hợp thư của Phaolô, có lẽ là cả hai.
Liên quan đến câu hỏi thứ hai, Phaolô dùng các phương tiện tiêu chuẩn vào thời đại của ngài để gửi thư. Vì chỉ có các quan chức chính quyền và quân đội mới có thể xử dụng hệ thống thư tín chính thức của Đế quốc Roma, qua đó thư từ được chuyển giao do những người mang thư đi trên xe ngựa, còn dân thường phải dùng những nô lệ thân tín hoặc người cộng tác để gởi thư, thông điệp, bưu kiện. Thực tế, Phaolô gởi những người thân tín như Timôthê và Titô đến các cộng đoàn khác nhau mang theo những thông điệp (1 Tx 3,2; 2 Cr 12,18). Ngược lại, họ đem về cho ngài những tường thuật bằng miệng hoặc thư tín viết tay từ các cộng đoàn. Đây là cách thông thường nhất mà Phaolô dùng để gởi và nhận thư tín.
Có những thư được cho là Phaolô-đệ-nhị (deutero-Pauline), những thư mà ngài không viết. Có gì khác nhau giữa những thư mà ngài đã viết với những thư ngài không viết?
Dưới khía cạnh nào đó, có thể nói rằng cũng có khác biệt nho nhỏ. Dẫu sao, tất cả 13 thư của Phaolô đều nằm trong Kinh Thánh. Chúng đều là Kinh Thánh đã được linh ứng, ngang nhau về mặt quy điển và vì thế có giá trị như nhau trong giáo huấn Kitô giáo. Có thật sự thành vấn đề nếu Phaolô là nguồn gốc của ý tưởng hay ý tưởng kia, hoặc giả đó là của tác giả vô danh nào đó hay không?
Tuy nhiên, tôi tin rằng có sự khác biệt. Một phần, điều này thật quan trọng để dựng lại lịch sử thời sơ khai của Kitô giáo thật chính xác. Kitô hữu đương thời luôn dựa trên những gì mà họ nhận thấy Kinh Thánh đã dạy hoặc không dạy, đặc biệt đối với vấn đề về giáo lý và luân lý. Chúng ta vẫn có trách nhiệm phải chính xác trong việc tóm lược những giáo huấn của Kinh Thánh và hiểu được sự phát triển của chúng theo dòng thời gian.
Thứ đến, tôi nghĩ chúng ta còn nợ điều này đối với di sản của Phaolô đó là ta cần phải công bằng với ngài hết sức có thể về những gì cá nhân ngài đã làm hoặc không làm. Kitô hữu mọi thời đều cáo buộc ngài về cái nhìn này kia. Vài người cho rằng ngài đã làm sai lệch lời dạy của Đức Giêsu, kẻ khác cho rằng ngài ghét đàn bà. Song nếu một ai đó đã viết nhân danh ngài trong một hoàn cảnh hoàn toàn khác biệt, thì điều này có thể giúp chúng ta phân biệt được những gì là thuộc về Phaolô hoặc những gì không. Lịch sử đã cho chúng ta thấy rằng các ý tưởng một khi đã hình thành rồi thì rất khó đánh bật nó ra. Nhãn quan của con người hiện đại và sự mong mỏi tính khách quan đòi hỏi chúng ta phải đặt lại vấn đề từ nguồn gốc để nhận ra sự thật hết sức có thể được.
Cuối cùng, khi phân biệt những tài liệu Tân Ước sơ thời với những tài liệu muộn thời có thể giúp đưa ra một chú giải riêng biệt cho nhiều đoạn văn. Điều này cũng có thể góp phần theo dõi sự sinh trưởng của một ý tưởng, ví dụ sự phát triển của quan niệm về “Giáo Hội”. Đương nhiên, văn mạch là điều quan trọng nhất chú giải Kinh Thánh. Nó bao gồm bối cảnh lịch sử, văn chương và thần học. Mỗi bức thư phải được nghiên cứu dựa trên giá trị riêng của nó và được đặt trong những bối cảnh khác nhau riêng biệt của nó. Cố gắng xác minh đối thủ hoặc những người đối thoại của Phaolô là ai trong các thư khác nhau, điều này có thể giúp hiểu những gì ngài muốn nói trong nhiều đoạn văn tối nghĩa hoặc mơ hồ. Cũng vậy, có thể áp dụng điều này nếu bức thư thuộc về một nguồn muộn thời hay từ một hoàn cảnh lịch sử hoàn toàn khác biệt.
Tóm lại, dầu cho các học giả không thể đạt đến sự nhất trí hoặc hoàn toàn chắc chắn về những vấn đề này, tôi vẫn khẳng định rằng chúng thật quan trọng.
Cha không bao giờ đề cập đến Thư Do Thái. Phaolô không viết thư này sao? Và ai là những người Do Thái?
Thư gởi tín hữu Do Thái có một vấn đề khác. Bạn để ý rằng trong Kinh Thánh, tiêu đề của thư gởi tín hữu Do Thái không nhắc đến tên Phaolô. Ngay thời Giáo Hội sơ khai đã có bất đồng về việc Phaolô có viết thư này hay không. Điều gây ra ý tưởng đặt lại vấn đề về tác giả tính của Phaolô là trong một vài bản thảo và bản chép tay cổ xưa, thư Do Thái được xếp sau thư Roma hoặc ngay sau các thư của Phaolô. Về cơ bản, đây là nhóm tác giả. Một bằng chứng nữa xuất phát từ cái tên Timôthê xuất hiện tình cờ (Dt 13,23) được tự động đồng hóa với người đồng hành nỗi tiếng của Phaolô (Rm 16,21, 1Cr 4,17). Sự kiện Phaolô là người viết thư nổi danh giữa những Kitô hữu cũng đã góp phần cho ý tưởng này. Dẫu sao, các Kitô hữu ở Đông phương, đặc biệt ở Alexandria, Ai Cập, có khuynh hướng chấp nhận Phaolô là tác giả của thư này. Các Kitô hữu ở Tây phương nói chung đã không chấp nhận điều đó mãi cho đến thế kỷ thứ 4.
Ngoài các đánh giá thuộc quy điển, nhiều yếu tố khác đã ảnh hưởng đến quyết định từ chối Phaolô là tác giả của thư Do Thái. Tôi đề nghị bạn đọc thư Do Thái sau khi đọc một vài thư chính thức của Phaolô. Tôi nghĩ rằng bạn đã tức khắc nhận ra sự khác biệt. Chỉ có phần kết luận là Dt 13,18-25 có trông có vẻ giống với các thư Phaolô. Câu mở đầu giống như là lời chào gởi trang trọng nói về một chủ đề thần học. Nhiều từ vựng khác hẳn với các thư Phaolô và có liên hệ với các thư Phaolô-đệ-nhị. Hình thức của nó thì giống với một bài tham luận hoặc diễn thuyết hơn là thư tín. Nó thiếu tính tự phát và cá tính của Phaolô. Cuối cùng, nội dung thư Do Thái là hoàn toàn độc nhất. Không nơi nào trong các thư Phaolô (hoặc phần Tân Ước còn lại) mà ta có thể tìm thấy ý tưởng về “chức linh mục
thượng tế” của Đức Giêsu Nadarét. Tóm lại, các học giả cho rằng thư Do Thái thuộc về một thể loại khác hẳn. Không thể biết được ai là tác giả. Câu nói của nhà văn giáo phụ lừng danh Origen đã tóm tắt điều này “Nhưng ai viết thư này, thật sự chỉ có Chúa biết!”
Chỉ còn lại yếu tố cuối cùng trong câu hỏi của bạn. Ai là những người Do Thái? Tựa đề “gởi người Do Thái” của thư này chỉ có niên đại từ thế kỷ thứ 2 A.D. Đây là một danh xưng bất thường. Ta có thể cho rằng “những người Do Thái” hoặc “những Kitô hữu người Do thái” là những người nhận thư. Rõ ràng thư Do Thái thường xử dụng Cựu Ước. Điều này tạo nên một cách nhìn thần học mà trong đó Đức Giêsu được so sánh với nhiều diện mạo trong Do Thái giáo và được nhìn nhận là hoàn hảo hơn trong mọi khía cạnh. Hiển nhiên độc giả phải là những người quen thuộc với Cựu Ước, nhưng không ai biết chắc họ có là Kitô hữu người Do thái hay không. Không giống như nhiều thư khác của Phaolô, bản văn cũng thiếu những manh mối để có thể xác định vị trí địa lý cho nguồn gốc của nó. Như thế, căn tính của “những người Do Thái” này vẫn còn là ẩn danh như tác giả của nó.
Có sự khác nhau giữa thư (letter) và thánh thư (epistle)?
Ban đầu, thư tín của Phaolô thường được gọi là thánh thư hơn là thư. Một cách nào đó, tên gọi này có vẻ trịnh trọng hơn. Lối nói thông dụng thường hiểu thánh thư là một thư dài.
Trong ngôn ngữ hiện nay của Giáo Hội, hai từ này được dùng lẫn lộn. Định nghĩa của từ điển về từ thánh thư đơn giản chỉ là “thư, đặc biệt là thư có vẻ trang trọng” (The American Heritage Dictionary, Boston, Houghton Mifflin, 1991). Định nghĩa này ám chỉ đến sự phân biệt hàn lâm lúc ban đầu. Người ta thường nghĩ thánh thư có vẻ trang trọng hơn thư. Thư thì có vẻ thông thường, được viết cho bạn bè, đối tác trong công việc, thân quyến, thánh thư được viết cho nhóm độc giả rộng lớn hơn. Thật sự, vài thư trong truyền thống của Phaolô mang vẻ trịnh trọng. Những thư như thư gởi cho tín hữu Êphêsô và Côlôsê có thể được viết cho nhóm độc giả rộng lớn hơn. Tuy nhiên, thường thì thư Phaolô là những thư có tính cách tùy nơi tùy thời. Nghĩa là chúng được viết cho những nhóm đặc biệt ở những nơi đặc biệt vào những dịp đặc biệt. Trong ý hướng này, chúng ta có thể phân biệt giữa thư và thánh thư. Thư được viết vào những dịp đặc biệt, thánh thư được viết vào những hoàn cảnh chung chung. Nhưng trong Anh ngữ hiện đại, sự phân biệt này hầu như đã biến mất. Như vậy, gọi những trang viết của Phaolô là thư thì cũng đúng, những cũng không phải là không đúng khi chúng được gọi là thánh thư. Gọi là chúng là thư thì không phải là hạ thấp giá trị cũng như phán đoán về giá trị tôn giáo của chúng. Sách bài đọc vẫn giới thiệu các bài đọc Tân Ước như: “Bài trích thư Thánh Phaolô tông đồ gởi tín hữu…” Gọi là thư, đơn giản chỉ là nhìn nhận hình thức riêng của chúng.
Thư của Phaolô thật sự giống như thư viết cho bạn bè?
Vâng, tôi nói rằng thư Phaolô nguyên thủy là dưới hình thức thư cá nhân. Có thể nói được rằng đọc thư Phaolô cũng giống như có một lúc nào đó ta được phép đọc thư của một ai đó! Phaolô vẫn mong muốn thư của mình được chia sẽ cách rộng rãi hơn (1Tx 5,27; Cl 4,16). Nhưng tôi cũng cần có sự phân biệt rõ ràng các thư của Phaolô.
Bạn nhớ lại rằng có nhiều loại thư được biết đến trong thế giới Hy La. Không phải mọi thư từ đều là thư cá nhân và thân hữu. Thư được xử dụng cho nhiều mục đích khác nhau. Do đó, hình thức thư có thể khác nhau, mỗi hình thức tương hợp với mỗi hoàn cảnh vào dịp thích hợp nào đó. Thư của Phaolô là những thư tùy nơi tuỳ thời như thế. Hầu hết, Phaolô viết để trả lời cho những vấn đề hoặc những tranh luận đặc biệt đã bùng nổ ra sau khi ngài di chuyển đến những vùng địa lý khác. Tôi tin rằng chiếc chìa khóa để hiểu từng thư của Phaolô là cố gắng hiểu cho được hoàn cảnh cá nhân mà Phaolô nhắn gởi đến. Rủi thay, các độc giả hiện nay chẳng biết dựa vào đâu khi cố gắng tạo dựng lại những hoàn cảnh đã trở nên tối mù qua nhiều thế kỷ của lịch sử.
Hãy lấy thư thứ nhất gởi cho tín hữu Côrintô làm ví dụ. Phaolô cho chúng ta biết rằng ít nhất có ba yếu tố làm cho ngài phải viết thư này cho các tín hữu Côrintô. Trước hết là một báo cáo do người của Khơlôe gởi cho ngài nói về tình trạng nào đó ở Côrintô (1Cr 1,11). Không thể biết gì nhiều hơn về bà Khơlôe ngoại trừ đề cập này. Bà ta có thể là một lãnh đạo của cộng đoàn Côrintô hoặc là cư dân ở Êphêsô (nơi Phaolô viết thư này) đã thường xuyên liên lạc với những người Côrintô, có thể vì lý do kinh doanh. Bức thư không xác định người của Khơlôe là ai. Họ là thành viên của gia đình bà? Là nô lệ hay quản gia thân tín? Thật khó nói. Dù sao bà cũng đã nhắn gởi với Phaolô rằng đang có sự tranh cải giữa những người Côrintô. Phaolô bàn luận vấn đề này cách thẳng thắn trong thư của mình. Yếu tố này trở thành điểm chính yếu làm bối cảnh khi ta đọc những lời khuyên của Phaolô dành cho cộng đoàn đang chia rẻ này.
Một yếu tố khác là chính những người Côrintô đã gởi thư cho Phaolô (1Cr 7,1) nói về vài hệ quả đã làm dấy lên những vấn nạn có liên quan đến đời sống người Kitô. Như thế Phaolô dành phần lớn của bức thư để tập chú vào những vấn đề này, và ta có thể suy đoán được tình trạng ở Côrintô nhờ những câu trả lời của Phaolô. Cuối cùng, Phaolô nói về những người đã mang thư từ Côrintô đến cho ngài (1Cr 16,17). Ngài khen ngợi họ đã làm cho ngài lên tinh thần và họ có thể giải quyết được những gì đang xảy ra trong Giáo Hội ở Côrintô.
Giờ thì bạn đã thấy tất cả những yếu tố này trở nên quan trọng khi giải thích bức thư này. Chúng giúp làm sáng tỏ rằng Phaolô không nói chung chung nhưng là những vấn đề và những vấn nạn đặc biệt được áp dụng cụ thể cho tình hình ở Côrintô. Rủi thay chúng ta không có được những luận chứng từ phía người Côrintô. Bức thư của họ đã bị mất. Không có ghi chép nào nữa về những cuộc đối thoại của Phaolô với người của Khơlôe hoặc với những người Côrintô đã cung cấp nhiều thông tin cho Phaolô (Têphana, Photunatô và Akhaicô được nhắc đến trong 1Cr 16,17). Như vậy, sự thách đố là phải tạo dựng lại hết sức có thể - với sự cẩn trọng – phía bên kia của cuộc đối thoại để có thể hiểu rõ hơn những xác quyết của Phaolô. Đây chính là bản chất của những thư tùy nơi tùy thời. Một ví dụ nữa về khía cạnh cá nhân trong các thư Phaolô là bức thư ngắn gởi cho Philemôn. Ngắn đến nỗi không cần chia chương, thư này được gởi cho một người tên là Philemôn và các thành viên trong gia quyến cũng như Giáo Hội tại gia (Plm 1-2). Vấn đề nói về một người nô lệ đã bỏ trốn tên là Ônêximô. Phaolô gặp anh ta trong ngục và đã cải đạo anh về với Kitô giáo (Plm 10). Phaolô viết thư này có tính cá nhân nhất trong các thư của mình để khuyên nhủ Philemon đừng phạt Ônêximô theo như cách người ta đối xử với một nô lệ đã bỏ trốn[3]. Xa hơn nữa, ông nên đón tiếp anh ta trở về như một Kitô hữu … một người anh em, đặc biệt yêu dấu đối với tôi, nhưng cũng như vậy đối với ông, như một con người và trong Thiên Chúa” (Plm 16). Đọc thư này giống như nghe lén một câu chuyện riêng tư. Tuy nhiên, nó được lưu giữ trong Tân Ước cho mọi thời và đã có tác động của riêng mình trong lãnh vực nào đấy của tư tưởng Kitô giáo.
Ai giữ các thư của Thánh Phaolô và làm thế nào chúng được kể vào trong Kinh Thánh?
Nếu bạn hỏi tên của những người lưu giữ thư thì không có ghi chép nào về vấn đề này. Thật ra câu hỏi của bạn là quy điển Kinh Thánh được hình thành như thế nào. Kitô hữu tin rằng Chúa Thánh Thần hướng dẫn toàn bộ tiến trình hình thành này, mặc dầu nó hơi phức tạp. Các thư của Phaolô chắc chắn là phần quan trọng trong việc hình thành quy điển Kinh Thánh. Thật vậy các thư của ngài là những tài liệu Tân Ước sớm sủa nhất được thu thập để được bảo tồn cho các thế hệ mai sau. Thỉnh thoảng Phaolô cũng có hỏi thử xem thư của mình có được đọc cho một nhóm người rộng rãi không (1 Tx 5,27), nhưng ngài không hề thấy trước được rằng chúng ta vẫn còn đang đọc chúng hai ngàn năm sau đó.
Vì Phaolô có nhiều bạn bè cũng như cộng sự viên trong suốt sứ vụ của mình, vài người trong số họ có thể góp phần vào sáng kiến giữ lại các thư của ngài. Như các ngôn sứ Cựu Ước thời trước, Phaolô đã ủy thác cho các đồng sự và các môn đệ là những người, đặc biệt sau cái chết của ngài, mong muốn di sản của ngài sống mãi trong lòng các cộng đoàn Kitô hữu. Ngày nay nhiều người không còn giữ những thư từ cá nhân của mình, điều mà các sử gia hiện nay lấy làm buồn phiền. Sự hiểu biết của chúng ta về phần lớn lịch sử sẽ đi về đâu nếu không có chứng từ của các thư từ cổ kim ghi chép lại những biến cố, những cảm nghĩ và về những con người vào các thời đại khác nhau?
Mặc dầu những Giáo Hội Kitô giáo sơ khai đã hiểu biết “đặc tính tùy nơi tùy thời” (occasional) của các thư Phaolô, nhưng nhiều điều cũng có thể được áp dụng rộng rãi cho mọi tín hữu. Không nghi ngờ gì rằng họ đã nhận ra những thư đặt biệt, như thư Roma, có một ý nghĩa thần học vượt ra ngoài cộng đoàn địa phương. Chính con người Phaolô đã trở nên một hình ảnh sinh động mạnh mẽ, ít nhất trong các cộng đoàn của riêng mình. Riêng điều này thôi cũng đã gây hứng thú lưu giữ thư của ngài lại thành một bộ sưu tập để lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Thế là vài Kitô hữu sơ thời đã sưu tập các thư của ngài thành một nhóm. Cũng có cơ sở thực dụng khi sắp xếp các thư theo như chúng ta có hiện nay trong Kinh Thánh. Bởi vì các Kitô hữu thu thập những trang viết dưới hình thức cuốn sách hơn là cuộn giấy (scroll) của người Do Thái, nên sẽ dễ dàng hơn khi gộp các trang viết lại tùy theo kích cở. Như thế, các thư của Phaolô lần lượt đi từ thư dài nhất (Roma) cho đến thư ngắn nhất (Philemon), các thư Êphêsô hơi ngoại lệ một chút. Chúng cũng được chia nhóm theo thư gởi cho các Giáo Hội và sau đó là thư gởi cho các cá nhân.
Tiến trình thành lập quy điển hoạt động như thế nào được tìm thấy trong 1 Cr Phaolô đã nói trong hai đoạn, “tôi cũng trao lại cho anh em những gì tôi nhận lãnh từ Thiên Chúa … ” (1 Cr 11,23. 15,3). Câu này nhắc đến các truyền thống truyền khẩu về bữa tiệc ly và sự phục sinh của Đức Giêsu. Những truyền thống truyền khẩu này, được bảo tồn trong lời giảng dạy của Phaolô và các tông đồ khác trong suốt hoạt động sứ vụ của mình (Rm 10,14-15), cuối cùng đã được sưu tập lại thành những trang viết mà các thư của Phaolô là lâu đời nhất. Các Kitô hữu bắt đầu giữ lại những thông tin bằng chữ viết này khi các tông đồ chết đi và khi rõ ràng rằng lời hứa trở lại của Đức Giêsu trong sự viên mãn của Nước Chúa sẽ được trì hoãn cho đến thời gian vô hạn định.
Tóm lại, lưu giữ các thư Phaolô là một tiến trình lâu dài và phức tạp, được bắt đầu sớm sủa vào đầu kỷ nguyên Kitô giáo cần nhiều thế kỷ sau mới hoàn thành. Ít nhất, có thể nói rằng vào thời thánh Anathasiô (A.D. 367), các thư Phaolô đã chắc chắn được xếp vào trong số 27 sách của Tân Ước, vì Anathasiô đã liệt kê chúng trong một bức thư Phục Sinh công bố những sách Kinh Thánh được chấp nhận là do Chúa Thánh Thần linh ứng. Nên nhớ rằng không còn bản gốc thư Phaolô nào cả, tất cả chỉ là bản sao của những bản sao khác. Trong số 5.000 bản thảo Tân Ước bằng tiếng Hy Lạp hiện nay, bản sao các thư Phaolô cổ xưa nhất là bản Chester Beautty Papyrus (A.D. 200), nhưng thiếu mất một trang. (còn tiếp)
Chuyển ngữ: Lm. Phaolô Nguyễn Minh Chính
[1] 1 Vào thế kỷ thứ I, người ta thường đọc thư để cho ký lục chép. Ký lục trước hết viết thư trên một bảng bằng gổ có phủ sáp, rồi sau đó mới chép lại trên giấy vỏ cây (papyrus) hoặc da thuộc. (NdT)
[2] William Harris trong cuốn Ancient Literacy đã quả quyết rằng trong thế giới cổ đại chỉ có 10% dân chúng biết chữ. Khái niệm “biết chữ” này cũng không thể được hiểu như ngày nay là biết đọc và viết. Có người biết đọc nhưng không biết viết hoặc ngược lại. Thời cổ, hai khả năng này được dạy tách biệt nhau. (NdT)
[3] Có hai cách giải thích thư Philemon. Giải thích cũ: Ônêximô là một nô lệ bỏ trốn, đã lấy cắp đồ của ông chủ Philemon. Ônêximô gặp Phaolô trong tù và trở thành Kitô hữu. Sau đó Phaolô, với tư cách là người thân của gia đình, đã gởi Ônêximô trở về với chủ, cầu xin Philemon tỏ lòng thương xót và đừng trừng phạt anh ta. Cách giải thích theo truyền thống này có từ thế kỷ thứ tư, dựa theo một bài giảng của Thánh Gioan Kim Khẩu. Giải thích mới: Ônêximô là người nô lệ do Philemon gởi đến để chăm sóc Phaolô trong tù. Phaolô đã cải đạo anh ta về với Kitô giáo và muốn anh ở lại với ngài cũng như trở thành phụ tá truyền giáo cho ngài. Vì thế Phaolô cẩn thận cầu xin Philemon ban cho ngài ân huệ này và trả tự do cho Ônêximô. (NdT)