Giáo phận Qui Nhơn

Theo bước chân các nhà truyền giáo Dòng Tên, cuối mùa chay năm 1641, Cha Đắc Lộ từ Bàu Gốc, Quảng Ngãi đã đến Bến Đá, một giáo điểm đã đón nhận Tin Mừng từ những năm 1625 và có một nhà thờ rất đẹp do một người tên là Philippe xây dựng. Trong bức thư năm 1641, cha Đắc Lộ viết rằng:

Như vậy việc dựng bia không phải là động tác giản dị, phải qua 3 cửa nhưng không cửa nào chúng tôi gặp trở ngại... Từ cấp cao cho đến cấp thấp, tôi không thấy có dấu hiệu vòng vo, vòi vĩnh ...

Giáo xứ Qui Đức bao gồm trọn phường Đống Đa, một phần phường Nhơn Bình và phường Nhơn Phú, thành phố Qui Nhơn. Nhà thờ Qui Đức tọa lạc tại 946 Trần Hưng Đạo, phường Đống Đa, thành phố Qui Nhơn.

Giáo xứ Phù Cát gồm địa bàn các xã Cát Tân, Cát Trinh, Cát Hiệp; các thôn Chánh Hòa, Kiều Đông, Phú Gia, Tường Sơn và Xuân Quang của xã Cát Tường, thị trấn Ngô Mây thuộc huyện Phù Cát và các khu vực Châu Thành, Vạn Thuận, Tiên Hội, Lý Tây, Nhơn Thuận, An Lợi của phường Nhơn Thành thuộc thị xã An Nhơn.

Nhân “Ngày cử hành Năm thánh tưởng nhớ các tiền nhân giáo phận”, xin được trích dịch và giới thiệu cuộc hành trình gian nan này của Đức cha Lambert de la Motte, trong cuốn “La Cochinchine religieuse”, Ernest Leroux, Paris, 1885, tr. 257-265, của cha Louis-Eugène Louvet, một tác phẩm được trích dẫn rất nhiều trong các bài nghiên cứu về lịch sử Giáo Hội Việt Nam.

Trong lịch sử, người ta nói nhiều đến sự hiện diện của những người Pháp tự nguyện chiến đấu trong hàng ngũ quân đội của chúa Nguyễn Ánh, song hình như ít ai biết về mối quan hệ của những người phương Tây khác với các anh em nhà Tây Sơn. Trên thực tế, trong thời gian diễn ra cuộc nội chiến tại Đàng Trong, cũng đã có những cuộc gặp gỡ, quan hệ giữa nhà Tây Sơn với một số người phương Tây, trong đó có một người Anh đang tìm cơ hội chen chân vào thị trường Đại Việt