Giáo phận Qui Nhơn

Sự thật có hơi khác một chút. Trên xe không ai biết Nhà chung ở đâu và người ta cứ đi may rủi. Ông cha trẻ may mắn xổ được một ít từ tiếng Việt hiếm hoi mà mình đã học được: Nhà thờ; và ngay lập tức có một anh giáo dân trẻ đề nghị dẫn họ đi. Họ đưa anh ta lên ôtô và năm phút sau, cha Alexandre đã ở trong vòng tay của cha chính, người dẫn ngài về Làng Sông vào buổi chiều thứ Hai ngày 22 để tiếp tục … hong khô mình!   

Một số bài viết của các nhà nghiên cứu, tiêu biểu như: Chu Thiên, Đinh Xuân Lâm, Trần Thanh Ái, Lm. Bùi Đức Sinh, Lm. Vinh Sơn Trần Minh Thực, … , nghi ngờ về tính chính xác của sách Dã Lục, bởi vì những chi tiết mà “Khâm định Việt sử Thông giám cương mục” dẫn lại từ Dã Lục không phù hợp với những dữ liệu lịch sử.

Lễ tấn phong được tiến hành vào ngày Chúa Nhật, 26 tháng Mười, trong ngôi nhà thờ đẹp đẽ được cung hiến cho Thánh Tâm Chúa, rất ấn tượng với những điêu khắc trang trí, những đồ mạ vàng, đồ khảm, và những loại gỗ có màu sắc khác nhau. 5 quan chức của nhượng địa Pháp hiện diện, dẫn đầu là ông lãnh sự với trang phục đại lễ, đã gây hiệu quả tốt cho dân chúng. Cha Dourisboure (Cố Ân), Quyền đại diện của địa phận Đông Đàng Trong,[2] nổi danh vì sự tận tâm của ngài dành cho người Bahnars, và cha Tournier (Cố Thu), quản lý địa phận Tây Đàng Trong,[3] phụ tế cho vị giám mục mới được tuyển cử. Rất ít thừa sai có thể hiện diện tại Gò Thị, vì thời gian lễ tấn phong chỉ được biết vài ngày trước đó, và cũng vì thời tiết mùa này xấu đến độ việc đi lại rất khó khăn.

Các nhà sử học Công giáo như Phan Phát Huồn CssR, Hồng Lam, Lm Trần Anh Dũng (Paris)… và Giáo hội Công giáo Việt Nam đều lấy năm 1533 là mốc lịch sử Tin Mừng truyền vào Việt Nam [1]. Căn cứ để chọn năm 1533 là thông tin trong Khâm Định Việt Sử Thông Giám Cương Mục, quyển XXXIII, trang 6 B (1856-1884), một chính sử của Việt Nam [2]. 

rong tác phẩm “Tập Huy hiệu minh họa của Hàng Giám mục Pháp”[1], xuất bản năm 2008, của chuyên viên huy hiệu Arnaud Bunel, người ta tìm thấy huy hiệu Giám mục của Đức cha François Pallu, Đại diện Tông tòa Đàng Ngoài - số 1856, của Đức cha Pierre Lambert de la Motte, Đại diện Tông tòa Đàng Trong - số 1857. Hai bản vẽ này thu hút sự chú ý của những ai đã từng nhìn thấy con dấu Giám mục hay một huy hiệu khác của hai Đức cha. Thật quý báu thay, sau hơn 350 năm, chúng ta vẫn còn tìm thấy được con dấu nguyên vẹn của mỗi Đức cha trong những lá thư do chính tay các ngài viết, trên những tờ giấy do chính các ngài chọn, được lưu giữ cẩn thận trong Văn khố của Hội Thừa sai Paris (AMEP).

Xưa nay nhiều tài liệu giáo sử cho rằng năm 1533 có giáo sĩ I-nê-xu (hay I-nê-khu, I-ni-khu) đến truyền giáo tại Ninh Cường, Quần Anh huyện Nam Chân, và Trà Lũ huyện Giao Thủy, thuộc tỉnh Nam Định ngày nay. Từ đó, năm 1533 được nhiều nhà sử học Công giáo Việt Nam chọn là năm khởi đầu lịch sử truyền giáo của Giáo Hội Công Giáo Việt Nam. Giáo sĩ I-nê-xu thuộc dòng tu nào ? Thực hư việc ông đến Đại việt  truyền giáo vào năm 1533 ?