Đọc Kinh Thánh hay nhất: cách đọc tiên trưng

Thứ ba - 30/06/2015 11:41

Ông Giuse và bà vợ của Potiphar
Tranh của Guido Reni, năm 1631

Ray Sullivan

Một trong những cách đọc Kinh Thánh rất thú vị là đọc qua lăng kính tiên trưng (typology). Tiên trưng có nghĩa là một nhân vật hay một biến cố trong Cựu Ước tiên báo về một nhân vật hay biến cố trong Tân Ước. Từ “tiên trưng” (typology) là của chính Thánh Phaolô, trong thư Rm 5,14, khi ngài nói ông Ađam là “hình mẫu” tiên trưng của Đức Kitô. Chúng ta thử bắt đầu cách đọc thú vị này.

Đi lang thang trong hoang mạc

Bạn còn nhớ câu chuyện dân Israel bước ra khỏi dòng nước Biển Đỏ và lang thang trong hoang mạc suốt 40 năm? Rồi khi họ gặp thấy nước đắng tại hồ Mara, ông Môisê đã ném khúc gỗ xuống hồ để làm cho nước trở nên uống được. Trong suốt 40 năm lang thang trong hoang mạc, họ đã thờ lạy ngẫu tượng, thử thách Thiên Chúa và đòi bánh ăn. Bây giờ chúng ta quay nhanh đến phần Tân Ước, Chúa Giêsu cũng đã bước ra khỏi dòng nước sông Giođan để đi vào hoang mạc 40 ngày. Trong thời gian ấy, Ngài cũng bị cám dỗ thờ lạy ngẫu tượng (Satan), nhưng đã từ chối. Satan cũng cám dỗ Chúa Giêsu thử thách Thiên Chúa bằng cách nhảy từ trên tháp xuống để Thiên Chúa nâng đỡ mình. Không giống với các bậc cha ông, Chúa Giêsu đã từ chối. Satan cũng đã cám dỗ Chúa Giêsu truyền cho đá biến thành bánh, nhưng Ngài đã từ chối và nói rằng con người không sống nguyên bởi bánh nhưng bởi mọi Lời của Thiên Chúa phán ra (bánh và Lời Chúa là hai phần trong phụng vụ Thánh Lễ). Tóm lại, Chúa Giêsu đã vượt thắng ba thử thách mà dân Israel đã thất bại dưới thời ông Môisê. Còn khúc gỗ mà ông Môisê ném xuống nước để làm cho nước uống được? Đây là hình tượng của Thập Giá làm cho nước rửa tội trở nên bí tích thánh thiện!

Tất cả những đối chiếu trên đều rất sâu sắc và vấn đề lớn hơn đối với chúng ta là làm sao áp dụng những bài học này vào trong đời sống ở thế kỷ 21. Vâng, chúng ta đang lang thang trong hoang mạc khô cằn của chủ nghĩa thế tục và các giá trị phản Kitô giáo. Chúng ta đang bị tấn công bởi những hình ảnh gợi dục trên biển quảng cáo, truyền hình, phim ảnh. Satan sẽ rất thích thú khi chúng ta phó mình và thờ lạy những hình ảnh này như là những ngẫu tượng. Chúng ta cũng đã thường xuyên thử thách Thiên Chúa khi phạm tội và rồi cứ cho rằng Thiên Chúa là tình yêu nên chẳng cần hối lỗi. Thêm vào đó, phần lớn chúng ta luôn ngốn nhiều thức ăn vào miệng thay vì lấp đầy tâm hồn và tâm trí với Lời Chúa.

Ông Môisê nói trong sách Đệ Nhị Luật 18,15 rằng Thiên Chúa sẽ cho xuất hiện từ giữa các anh em mình “một ngôn sứ giống như tôi”. Hẳn nhiên, đây là lời ngụ ý nói về Chúa Giêsu Kitô. Chúng ta xem thử ông Môisê và Chúa Giêsu giống nhau như thế nào:

Môisê và Chúa Giêsu

- Cả ông Môisê và Chúa Giêsu đều chay tịnh trong 40 ngày.
- Cả hai đều bị các nhà cầm quyền đe dọa khi còn trẻ thơ (Pharaon và Hêrôđê).
- Khi còn trẻ thơ, cả hai đều được cứu sống nhờ các thành viên trong gia đình.
- Cả hai đều có thời gian sống ở Ai Cập khi còn trẻ.
- Cả hai đều rời khỏi Ai Cập sau đó và trở về Israel.
- Cả hai đều được Thiên Chúa ủy nhiệm ban bố lề luật.
- Cả hai đều có gương mặt chiếu sáng như mặt trời (Ông Môisê sau khi nói chuyện với Thiên Chúa, và Chúa Giêsu lúc Biến Hình).
- Cả hai đều là những nhà ban hành lề luật trên núi (Ông Môisê trên núi Sinai, Chúa Giêsu với Bài Giảng Trên Núi).
- Chị của Môisê tên là Miriam; Mẹ Chúa Giêsu tên là Maria.
- Ông Môisê gặp Chúa Giêsu lúc Biến Hình để bàn luận về “cuộc xuất hành” của Chúa Giêsu khỏi thế gian này.
- Ông Môisê biến nước thành máu; Chúa Giêsu biến nước thành rượu và rồi biến rượu thành Máu Thánh.
- Ông Môisê dẫn dân ra khỏi cuộc sống nô lệ cho Pharaon; Chúa Giêsu đưa dân ra khỏi sự nô lệ cho ma quỷ.
- Khi người phụ nữ bị bắt quả tang phạm tội ngoại tình, những người Pharisiêu chất vấn Chúa Giêsu về Lề Luật Môisê, được viết do ngón tay Thiên Chúa trong Mười Điều Răn. Dường như để khẳng định rằng mình là Thiên Chúa, Chúa Giêsu đã dùng ngón tay viết trên cát (viết gì thì chẳng ai biết nhưng điều quan trọng là Chúa Giêsu viết bằng những ngón tay của mình)

Ngoài ra còn có những hình mẫu thú vị khác sau đây:

Giuse trong Cựu Ước; Giuse trong Tân Ước

- Cả hai đều có cha tên là Giacóp.
- Cả hai đều nhận sứ điệp trong giấc mơ.
- Cả hai đều bị thúc ép sang Ai Cập.
- Giuse trong Cựu Ước đã cứu dân Israel khi cho họ bánh ăn; Giuse trong Tân Ước đã cứu Chúa Giêsu, Đấng đã cứu chúng ta khi ban Thánh Thể làm của ăn.

Giuse trong Cựu Ước và Chúa Giêsu

- Cả hai đều bị lột áo đẫm máu.
- Cả hai đều bị bán cho những kẻ bất tín – Ông Giuse giá 20 đồng bạc, Chúa Giêsu giá 30 đồng.
- Cả hai đều chịu đau khổ vì lợi ích cho dân Israel.
- Cả hai đều ban bánh để cứu dân Israel (Ông Giuse cho bánh ăn; Chúa Giêsu cho Thánh Thể)
- Cả hai đều trở lại vinh quang sau khi bị hạ bệ.
- Ông Giuse cai quản toàn cỏi đất Ai Cập khi trở thành cánh tay mặt của Pharaon; Chúa Giêsu được đặt ngồi bên hữu Thiên Chúa Cha và có toàn quyền trên trời dưới đất.

Hòm Giao Ước và Đức Maria

- Cả hai đều được tạo nên bằng những chất liệu tinh tuyền nhất.
- Chỗ đặt Hòm Bia được thiên sứ phủ bóng. Đức Maria được Chúa Thánh Thần phủ bóng.
- Cả hai đều mang Lời của Chúa (bằng đá/ bằng xác thịt) và Bánh từ trời (manna/Thánh Thể).
- Vua Đavít nhảy múa trước Hòm Bia; ông Gioan Tẩy giả nhảy múa trong bụng mẹ khi nghe tiếng Đức Maria.
- Cả hai được dời đi chỗ khác trong 3 tháng (Hòm Bia dời về nhà Obed-edom, Đức Maria về nhà bà Elizabeth).

Êlia và Gioan Tẩy Giả

- Cả hai đều mặc áo lông.
- Êlia rời đi trong cơn lốc gần bờ sông Giođan; Gioan bắt đầu rao giảng ngay tại điểm đó.
- Êlia nhỏ lại trong khi Êlisê lớn lên (với gấp đôi thần khí của Êlia), Gioan nhỏ lại trong khi Chúa Giêsu lớn lên.
- Chúa Giêsu nói rằng Gioan Tẩy Giả là Êlia đã được tiên báo, người phải đến trước Đấng Cứu Thế.

Vua Đavít và Chúa Giêsu

- Cả hai là mục tử (Đavít là mục tử chăn chiên, Chúa Giêsu là Mục Tử Nhân Lành)
- Cả hai đều sinh tại Bêlem.
- Cả hai đều bắt đầu đời sống công khai khi 30 tuổi
- Cả hai đều là Vua dân Israel.

Vua Solomon và Chúa Giêsu

- Cả hai đều cưỡi lừa khi được tôn vinh là Vua Israel và Con vua Đavít.
- Cả hai đều có những người Mẹ can thiệp cho người khác - Solomon có bà Bathsheba, Chúa Giêsu có Mẹ Maria ở tiệc cưới Cana.
- Cả hai được biết là con vua Đavít.
- Cả hai là vua Israel.
- Solomon xây đền thờ Do Thái giáo, bị phá hủy và rồi xây dựng lại. Thân thể Chúa Giêsu là Đền Thờ của Ngài, bị giết chết và rồi sống lại.

Phép rửa

- Chúa Thánh Thần bay trên mặt nước lúc khởi nguyên vũ trụ trong Stk 1,2 (phép rửa là cuộc tạo dựng mới).
- Ông Nôê và gia đình được cứu thoát khi nổi trên mặt nước.
- Lúc trẻ, ông Môisê được cứu khi trôi nổi trên sông Nile.
- Ông Môisê và dân Israel đượ cứu khi đi qua dòng nước Biển Đỏ, với cột mây ban ngày và cột lửa ban đêm (cột = Chúa Thánh Thần)
- Ông Môisê đập vào tảng đá, nước cứu sống chảy ra. Chúa Giêsu cứu chúng ta bằng nước của bí tích Rửa Tội.
- Bệnh phong của ông Naaman người Syrie đã được chữa lành nhờ tắm trong dòng sông Giođan (trong Cựu Ước, bệnh phong là hình ảnh của tội lỗi).
- Chúa Thánh Thần ngự xuống nước khi Chúa Giêsu chịu phép rửa (chúng ta là thụ tạo mới trong Đức Kitô sau khi chịu phép rửa)
- Chúa Giêsu nói với ông Nicôđêmô rằng: “Thật, tôi nói thật với ông, không ai vào Nước Trời nếu không được sinh ra bởi nước và Thánh Thần.”

Còn nhiều hình ảnh khác nữa, chẳng hạn Chúa Giêsu bị giết bằng những dụng cụ của nghề mộc, nghề của gia đình mình, cụ thể là búa, cây gỗ và đinh; Sách Sáng Thế Ký 3,15 nói rằng một phụ nữ sẽ đạp đầu con rắn, điều này đã trở thành hiện thực ở đồi Golgotha, gọi là đồi sọ. Hy vọng bài viết ngắn này giúp nhận ra rằng Kinh Thánh phong phú biết bao khi chúng ta tìm hiểu Lời Chúa!

Tác giả bài viết: Lm, Phaolô Nguyễn Minh Chính chuyển ngữ
Nguồn tin: Gpquinhon.org

Tags: Thần học kinh thánh, Nguyễn Minh Chính